Công ty luật, văn phòng luật sư Thừa kế & Di chúc tại Hà Nội

Tranh chấp thừa kế hiếm khi bắt đầu bằng chuyện "ai được bao nhiêu". Phần lớn bắt đầu từ một cuốn sổ đỏ vẫn đứng tên người đã mất, và một người trong nhà không chịu ký. Luật sư thừa kế làm việc chủ yếu ở khoảng giữa đó: khi thủ tục công chứng không đi tiếp được mà gia đình chưa muốn ra tòa.

Ba việc nên làm trước khi tìm luật sư

• Gom giấy tờ gốc: giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quan hệ (khai sinh, đăng ký kết hôn), giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc sở hữu nhà, di chúc nếu có. Thiếu giấy chứng minh quan hệ là lý do phổ biến nhất khiến hồ sơ khai nhận bị trả về.
• Xác định có di chúc hay không: có di chúc hợp lệ thì chia theo di chúc; không có, hoặc di chúc không hợp lệ, thì chia theo pháp luật cho hàng thừa kế thứ nhất (vợ, chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người mất) theo phần bằng nhau.
• Tách phần tài sản chung: nếu người mất còn vợ hoặc chồng, tài sản chung trong hôn nhân phải chia đôi trước — chỉ nửa của người mất mới là di sản. Rất nhiều gia đình bỏ qua bước này và chia sai ngay từ đầu.

Những tình huống thường cần luật sư

• Một người thừa kế không hợp tác, không ký văn bản thoả thuận phân chia di sản, hoặc đang ở nước ngoài không liên lạc được.
• Di chúc bị nghi ngờ: người lập không còn minh mẫn, chữ ký lạ, di chúc lập tay không người làm chứng, hoặc có nhiều bản mâu thuẫn nhau.
• Người được hưởng phần bắt buộc bị gạt khỏi di chúc: con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng, con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động vẫn được hưởng ít nhất hai phần ba suất theo pháp luật, trừ khi họ từ chối hoặc không có quyền hưởng.
• Di sản có nhà đất chưa có giấy chứng nhận, đất đang thế chấp, hoặc người mất còn nợ — người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản được nhận.

Mốc thời gian dễ bị lỡ

Thời hiệu yêu cầu chia di sản là 30 năm với bất động sản và 10 năm với động sản, tính từ thời điểm mở thừa kế (Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015). Yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản của người chết để lại có thời hiệu ngắn hơn nhiều — 3 năm. Quá thời hiệu chia, di sản thuộc về người đang quản lý nó, nên nhà đất do một người đứng ra giữ lâu năm là chỗ tranh chấp gay gắt nhất.

Khi đi công chứng

Nếu cả nhà thống nhất, thủ tục thường đi đường công chứng văn bản khai nhận hoặc thoả thuận phân chia di sản, có bước niêm yết tại Uỷ ban nhân dân cấp xã trước khi công chứng. Không thống nhất được thì mới phải khởi kiện tại toà án. Hỏi luật sư trước khi ký văn bản từ chối nhận di sản: việc từ chối phải lập thành văn bản trước thời điểm phân chia di sản, và từ chối nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản của chính mình với người khác thì không được chấp nhận (Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015).